- Europar Batasunak finantzatutako ekimen honek, Europak eta Espainiak sustatzen dituzten etorkizuneko gobernantza- eta datu-truke ereduak aurreratzen ditu.
Biztanleriaren zahartzeak eta mendekotasun-egoeren hazkundeak zaintza-sistemen eraldaketa sakona eragiten ari dira. Adinekoei eta mendekotasuna duten pertsonei kalitatezko arreta bermatzeak gero eta koordinazio estuagoa eskatzen du osasun-profesionalen, gizarte-zerbitzuen, zaintza-enpresen eta administrazio publikoen artean.
Hala ere, arreta hori emateko beharrezkoa den informazioa hainbat erakunde eta plataforma teknologikotan sakabanatuta dago oraindik. Zatikatze horrek zaildu egiten du erabiltzailearen ikuspegi integrala eskuratzea, eraginkortasunik eza sortzen du, prozesu administratiboak errepikatzera behartzen du eta arrisku-egoerak aurreikusteko nahiz benetako arreta pertsonalizatua eskaintzeko gaitasuna murrizten du.
Oztopo horiek gainditzeko helburuarekin, osasun digitaleko eta arreta klinikoko zerbitzuetan espezializatutako Ubikare enpresak eta IKERLAN zentro teknologikoak elkarlanean ari dira ESSAD (Espazio de Datu Soziosanitario Interoperagarri eta Segurua) garatzen. Azpiegitura horren helburua da etxez etxeko arretan parte hartzen duten eragileen artean informazioaren truke segurua erraztea.
Ekimenak ahalbidetuko du datuek pertsonarekin batera mugitzea, arreta jasotzen duen lekuan leku, eta horrela laguntzea arreta-jarraitutasun handiagoa izaten, erakundeen arteko koordinazioa hobetzen eta erabakiak azkarrago eta informazio eguneratu eta fidagarrian oinarrituta hartzen.
ESSAD ekimenak bi erakundeen ikuspegi partekatuan du oinarria: zaintza-eredu konektatuago, eraginkorrago eta pertsonetan oinarrituago baterantz aurrera egitea. Horretarako, Ubikarek bere esperientzia eskaintzen du arreta-zerbitzuen kudeaketan eta osasun eta gizarte arloko soluzio digitalak garatzen; IKERLANek, berriz, digitalizazioan, interoperabilitatean, datu-espazioetan, zibersegurtasunean eta informazioaren kudeaketa fidagarrian duen gaitasun teknologikoa jartzen du.
"ESSAD ez da datu-biltegi bat; konfiantzazko azpiegitura bat da, informazioa behar duenak, behar duen unean eta segurtasun-, trazabilitate- eta kontrol-berme guztiekin eskuragarri izan dezan. Soluzioa hiru zutabe nagusitan oinarritzen da: datuen gobernantza, sistemen arteko interoperabilitatea eta etorkizuneko beharrei erantzuteko eskalagarritasuna", azaldu du Iker Perez de Albenizek, Ubikareko Berrikuntza zuzendariak eta proiektuaren arduradunak.
"Soziosanitarioaren arloko erronka nagusietako bat da informazioa oraindik ere elkarren artean komunikatu ezin diren erakunde eta sistemetan sakabanatuta dagoela. IKERLANen oztopo horiek ezabatzeko lan egiten dugu, datuak modu seguruan, trazagarrian eta interoperagarrian partekatzeko aukera ematen duten teknologien bidez. ESSAD datu-espazioek zerbitzu konektatuago eta eraginkorragoak eraikitzeko nola lagun dezaketen erakusten duen adibidea da", adierazi du Marco Gonzálezek, IKERLANeko Adimen Artifizial eta Datuen arduradunak.
Arreta-jarraitutasun gehiago eta karga administratibo gutxiago
ESSADen inpaktu potentziala hobekuntza konkretuetan islatzen da erabiltzaileentzat, profesionalentzat eta administrazioentzat.
Plataformak, adibidez, ahalbidetuko du mendekotasuna duen pertsona baten informazio garrantzitsuak berarekin batera joatea, etxez etxeko laguntza-emailea aldatzen duenean edo beste udalerri batera lekualdatzen denean, egindako balorazio, izapide eta prozesuak berriro egin behar ez izateko.
Era berean, administrazio publikoen eta zerbitzu-emaileen arteko lankidetza erraztuko du, informazio eguneratu eta egiaztaturako sarbide seguruaren bidez. Horrek zaintzen kalitatearen jarraipena hobetzea, beharrak goizago identifikatzea eta baliabide publikoen planifikazioa eta esleipena optimizatzea ahalbidetuko du.
Gainera, informazio partekatuaren eskuragarritasunak prozedura administratibo eta asistentzialak arinduko ditu, burokrazia-kargak murriztuz eta arreta koordinatuago, eraginkorrago eta pertsona bakoitzaren benetako beharretara egokituago bat sustatuz.
Erreferente bat etorkizuneko datu soziosanitarioetan
Garapen teknologikotik harago, proiektuak aurreikusten du liburu zuri bat edo jardunbide egokien gida bat sortzea, soziosanitarioan informazioaren truke segururako ereduen ezarpenerako gomendioak jasoko dituena.
Halaber, lan-talde ireki bat sortzea planteatzen da, eragile publiko eta pribatu berriak sartzeko aukerarekin, datuen gobernantza partekaturako ereduak bultzatzeko eta osasun- eta zaintza-zerbitzuen integrazio handiago baterantz aurrera egiteko.
Testuinguru horretan, ESSADek urrats gehigarri bat egin du egungo Europako esparruarekin alderatuta. Nahiz eta Europa etorkizuneko Osasun Datuen Europako Esparruaren (EHDS) oinarriak hedatzen ari den, haren arau-garapenak oraindik ez du xehetasun tekniko handiena zehaztu. FHIR edo HealthDCAT-AP, Ubikare eta IKERLAN estandarrak erabiltzea proposatzeaz gain, printzipio horiek inplementazio zehatz batera eraman dituzte. Talde teknikoak soluzio bat diseinatu du — liburu zuri batekin batera —, eta, horri esker, erakundeen sistemak automatikoki uler daitezke elkarren artean, eta, aldi berean, bermatu du paziente bakoitzaren informazioa profesional egokiarentzat baino ez dela irisgarria, rolaren arabera (medikua, erizaina edo zaintzailea). Erronka tekniko hori konpontzean (oraindik ez da erabat garatu arau-mailan), Ubikarek aurrerapen hori publikoki partekatzea aurreikusten du, erreferentzia gisa balio dezan eta sektore soziosanitario osoan estandar komunak sustatzen lagun dezan.
ESSAD Europako estrategiarekin lerrokatzen da, datu-espazio seguru eta fidagarriak eraikitzeko, zerbitzu publikoak hobetzeko eta berrikuntzarako aukera berriak sortzeko helburuarekin. Testuinguru horretan, proiektuak lagunduko du soziosanitarioaren sektorea prestatzen, Europako Osasun Datuen Espazioaren eta etorkizuneko Osasun Datuen Espazio Nazionalaren etorrerarako, datuak arreta koordinatuago, eraginkorrago eta gizatiarrago baten zerbitzura jartzeko eredu bat sustatuz.
ESSADek Europar Batasunaren finantzaketa jasotzen du, Digitalizazio eta Adimen Artifizialerako Estatu Idazkaritzak (SEDIA) sustatutako datu-espazioetarako produktu eta zerbitzu teknologikoak garatzeko laguntzen deialdiaren bidez, Suspertze, Eraldaketa eta Erresilientzia Planaren esparruan.
ESSAD proiektuak aukera emango du informazio soziosanitarioa modu seguruan partekatzeko, adinekoen eta mendekotasuna duten pertsonen arretan parte hartzen duten eragile ezberdinen artean.
